पुनम चौधरी पर्सा /
थारू समुदाय नेपालको एक प्रमुख आदिवासी समुदाय हो, जसको आफ्नै भाषा, संस्कृति र परम्परा छन । तर पछिल्लो समय थारू समुदायभित्र पनी दाइजो प्रथाको प्रभाव बढ्दै जानु चिन्ताको विषय बनेको छ ।विवाहलाई संस्कारभन्दा बढी लेनदेनको रुपमा हेर्ने प्रवृतिले सामजिक समस्य सिर्जना गरिरहेको छ ।
दाइजो प्रथाका कारण थारू समुदायका धेरै परिवार आर्थिक रुपमा कमजोर बन्दै गएका छन। छोरीको विवाह गर्न नगद , गहना, मोटरसाइकल, सुन, जस्ता सामाग्री जुटाउनुपर्दा गरीब परिवार ऋणमा डूबने आवस्था आएको छ । यसले परिवारको आर्थिक स्थायित्वमा नकरात्मक असर परेको छ ।यस प्रथाले सबैभन्दा ठूलो असर महिलामाथि परेको देखिन्छ ।दाइजो कम ल्याएको भन्दै बुहारीमाथि मानसिक र शाररीरिक हिंसा हुने, अपमान सहानुपर्ने र घरभित्र असुरक्षित महसुस गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना भएको छ। यसले महिलाको आत्मसमान र सामजिक हैसियतमा चोट पुर्याएको छ । पछिल्लो समय थारू समुदायमा विवाहका क्रममा देखासिकी को नाममा मोटरसाइकल र सुनदिने चलन बढ्दै गएको देखीन थालेका छन ।
” सामाजिक हैसियत देखाउने प्रतिस्पर्धाका कारण यस किसिमको चलनले परिवारमाथि आर्थिक दबाब बढाएको स्थनीयको गुनासो छ” ।
करैयामाई गाउपलिका वडा न . २ की स्थानीय अनुसार दाइजो लिएको आरोपलाई अस्वीकार गर्दै छोरी पक्षले भने,” हामीले दाइजो दिएको होइन, आफ्नी छोरी र ज्वाइलाई चढ़का लागि मोटरसाइकल दिएका हो। ”
‘सामजिक अभियन्ताहरुले यस किसिमको देखासिकी दाइजो प्रथाको अर्को रूप भएको भन्दै चिन्ता ब्यक्त गरेका छन ‘। यसै बिच स्थानीय अगुवा र नागरिक समाजले यस्ता बिकृति चलनको अन्त्यका लागि जनचेतना अभियान आवश्यक रहेको बताएका छन।
